CSVN Xin Tàu Xả Đập Cứu Vùng Cửu Long Bị Hạn Hán Gay Gắt Đã Khô Kiệt Nước









Xe bồn chở nước tới các thôn xòm bán với giá rất mắc vì họ phải lấy nước từ các tỉnh quá xa.



Sài Gòn.- Ngày 17 tháng 3, 2016 báo trong nước đồng loạt đăng bài về đồng bằng sông Cửu Long thiên tai hạn hán khiến nước mặn xâm nhập sâu trong nội địa làm lúa và cây ăn trái bị chết. Một xô nước ngọt có thể dùng cho tắm giặt, rửa đồ, tưới cây, cho bò uống… Chưa bao giờ vùng sông nước lại khát như hiện nay.

Các tỉnh như Bến Tre, Tiền Giang, Cà Mau, Kiên Giang đều chịu thiệt hại nghiêm trọng vì đợt xâm nhập mặn này. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Cao Đức Phát nói trong một phát biểu với báo VnExpress : "Có lẽ mọi người không nhất thiết phải ra Vũng Tàu để tắm biển mà có thể cảm thấy ngay độ mặn ở thành phố Bến Tre".

Ông nói là đã có 160 trong tổng số 164 xã ở Bến Tre đã bị nước mặn bao vây.

Báo chí trong nước dẫn lời các quan chức cho biết hàng trăm nghìn hecta lúa đông xuân trong số 1,5 triệu hecta lúa của vùng đồng bằng sông Cửu Long có nguy cơ bị ảnh hưởng, trong khi hàng chục nghìn hecta lúa đã chết.

Chính quyền được trích lời nói rằng việc chống hạn, mặn cho vùng này là “vấn đề sống còn” vì đây là “vựa lương thực”, được coi là “chiếm hơn 50% sản lượng lúa, 70% sản lượng trái cây và hơn 60% thủy sản của cả nước”.

Dọc các con đường ở tỉnh Bến Tre, hàng trăm chuyến xe máy cày ngược xuôi khắp thôn xóm, chở theo đầy ắp những thùng chứa ngước ngọt đi bán cho các hộ dân. Bà Nguyễn Thị Hạnh bực tức

bước ra, lớn tiếng nói : “Định cho nhà tôi chết khát luôn hả, sao kêu 4 ngày rồi giờ mới đem nước tới. Mấy bữa nay toàn tắm bằng nước vo gạo không đó nhe”.

Anh Hậu khoan giếng tìm nước ngọt nhưng chỉ toàn nước mặn. Ông Nguyễn Văn Hoàng cho biết, mỗi tháng tốn gần triệu đồng mua nước ngọt. Nhưng nước mua đó chỉ dùng đủ tắm rửa, giặt đồ còn nước uống chưa tính. “Số tiền này quá cao đối với người dân nghèo, nhưng không đổi thì không có nước để nấu ăn, giặt đồ”.

Người đàn ông này nói thêm, hiện nước ngọt được ưu tiên cho nấu ăn. Còn chuyện tắm rửa thì chỉ phụ nữ và trẻ nhỏ mới được tắm bằng nước sạch. Đàn ông thì ra ao tắm nước mặn, sau đó về xối lại vài ca nước ngọt để rửa mặn.

“Tôi tắm cũng phải ngồi trong thau như em bé để hứng lại nước để dành giặt đồ, rửa tay chân hoặc cho bò uống”, ông kể.

Giữa trưa nắng như đổ lửa, bà Út Hết (ở ấp 4, xã An Hiệp, huyện Ba Tri), sang nhà ông Đặng Văn Ngữ, mượn điện thoại gọi xe nước. “Không kéo nước sạch lẹ lẹ về chứ không là dân vùng này bỏ đi hoặc chết hết đó. Thiếu cái gì còn sống chứ thiếu nước ngọt thì chết là cái chắc”, bà nói ấm ức.

Người dân cho hay, đói họ có thể chịu được nhưng khát thì không thể. Từ lâu, vấn đề các đập thuỷ điện ở thượng nguồn của Trung Quốc, và các dự án do Lào, Thái Lan xây dựng ở hạ nguồn, đang “tiêu diệt” hệ sinh thái của dòng sông Mekong bao gồm cả những người nông dân sống bám vào nguồn nước dòng sông này, đã được nhắc tới.

Nhưng cho đến hôm nay, vấn đề vẫn chưa được nhận thức đầy đủ. Và trong một đợt hạn hán, bất giác người ta nhận ra rằng những đập thuỷ điện ở đầu nguồn sông Mekong có thể là mối đe doạ an ninh quốc gia.

Theo đài VOA ngày 15 tháng 3 Cộng sản Việt Nam đã "cầu viện" người anh 16 chữ vàng và bốn tốt Trung Quốc xả nước từ thủy điện Cảnh Hồng (Vân Nam) xuống hạ lưu sông Mekong để giúp chống hạn hán nghiêm trọng và xâm nhập mặn ở tại một số tỉnh đồng bằng sông Cửu Long của Việt Nam.

Các nguồn tin ở Việt Nam cho biết tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn ở các tỉnh miền Tây được coi là “nghiêm trọng nhất trong 100 năm qua, và đang gây thiệt hại nặng nề”.

Giáo sư Võ Tòng Xuân, một chuyên gia nghiên cứu nông nghiệp gắn bó nhiều năm với hạ lưu sông Mekong, nói thêm với VOA Việt Ngữ : “ Do cái hạn nó quá gay gắt rồi cả hệ thống sông Cửu Long (Mekong) thiếu nước, từ mấy đập của Trung Quốc tới Thái Lan, cho nên nước mặn vào sâu hơn.

Lúa dưới đó đã gần chết hết rồi. Cả nhiều năm nay chưa có cái hạn hán nào mà gay gắt như thế ”.

Về đề nghị “cứu hạn” của Việt Nam, Phó phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng hôm 14/3 cho hay rằng “Trung Quốc cho biết sẽ tích cực phối hợp, sớm triển khai kế hoạch xả nước khẩn cấp trong thời gian từ ngày 15/3 đến 4/4". Hãng tin Tân Hoa Xã cho biết nhà máy thủy điện Cảnh Hồng sẽ tăng thêm lưu lượng xả 2.190m3/giây "theo yêu cầu của phía Việt Nam".

Theo tổ chức có tên gọi Sông ngòi Quốc tế (International Rivers), cho tới nay, Trung Quốc đã xây 7 đập thủy điện trên thượng nguồn sông Mekong, và dự kiến sẽ xây thêm 21 đập nữa trong tương lai.

Ngoài ra, tin cho hay, Trung Quốc cũng là nhà đầu tư trong nhiều công trình xây dựng đập thủy điện trên hạ lưu chảy qua một số nước Đông Nam Á.

Tiến sĩ Richard Cronin, Giám đốc chương trình Đông Nam Á thuộc Trung tâm Stimson ở thủ đô Washington, Mỹ, từng nói với VOA Việt Ngữ rằng “ vấn đề Mekong có thể gây bất ổn chính trị và căng thẳng khu vực ”.

Học giả này cho rằng “ Trung Quốc nhìn nhận Mekong như là dòng sông riêng của nước này, và họ có thể làm bất kỳ điều gì họ muốn ”.

Ông Cronin nói: “ Vị thế ở thượng nguồn đã giúp nước này thu về các lợi ích cơ bản từ việc khai thác dòng sông Mekong, nhất là về thủy điện, trong khi hậu quả từ việc làm của Trung Quốc thì các nước ở hạ lưu lại phải gánh chịu ”.

Trả lời về việc các quan chức Trung Quốc từng nói rằng tình trạng khô hạn và các vấn đề ở hạ lưu không phải do những con đập của Trung Quốc gây ra mà vì tình trạng biến đổi khí hậu, ông Cronin nói rằng khó có thể xác minh điều này vì “ người Trung Quốc không cho các quốc gia thuộc lưu vực sông Mekong biết về hoạt động của các con đập cũng như hồ thủy điện của họ ”.

Trong khi chính quyền Việt Nam kêu gọi Trung Quốc tăng cường xả nước để “cứu” đồng bằng sông Cửu Long, một số tờ báo trong nước trích lời chuyên gia nói rằng “bom nước từ hồ đập Trung Quốc có thể nhấn chìm” vựa lúa của Việt Nam này.

Trước việc Trung Quốc tuyên bố sẽ xả nước từ một đập ở tỉnh Vân Nam xuống hạ lưu sông Me Kong đến ngày 10/4 để cứu hạn Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, lãnh đạo ngành nông nghiệp các địa phương và nhiều chuyên gia thủy lợi đã có phản ứng trái chiều.

Tờ Dân Việt viết : “Nhiều chuyên gia lo ngại, những cái đập không khác gì những quả ‘ bom nước ’ khổng lồ lơ lửng trên đầu hàng triệu người dân đồng bằng sông Cửu Long. Nếu xây hàng loạt đập thủy điện ở đầu nguồn sông Mekong, Đồng bằng sông Cửu Long sẽ bị ảnh hưởng nặng nề, thậm chí có nguy cơ bị xóa sổ nếu vỡ đập ”.

Tuy nhiên, Giáo sư Xuân phản bác lo ngại này, cho rằng “mấy cha này chỉ nói mò”.

Cập nhật lúc 10h30 phút tối (giờ Hà Nội) ngày 15/3: Trong cuộc họp báo ở Bắc Kinh hôm nay, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lục Khảng nói rằng Trung Quốc và các nước dọc sông Mekong là “các quốc gia láng giềng thân thiện”.

Ông Lục nói tiếp : “Người dân các nước này uống nước cùng một dòng sông, nên cảm thấy phải có nghĩa vụ giúp đỡ nhau khi gặp khó khăn.

Chúng tôi đã nắm được thông tin về hạn hán tại các nước trên dòng sông này kể từ cuối năm 2015 vì hệ quả của hiện tượng El Nino, đặc biệt gần đây, khi tình hình hạn hán ngày càng tồi tệ, gây khó khăn lớn cho sản xuất và đời sống của người dân ở Đồng bằng sông Mekong”.

“Trong tình thế như vậy”, ông này nói, “chính phủ Trung Quốc đã quyết định vượt qua khó khăn riêng của mình và sẽ làm hết sức để giúp các nước láng giềng.

Trung Quốc đã quyết định mở các cửa xả lũ tại đập thủy điện Cảnh Hồng từ ngày 15/3 tới ngày 10/4 để đưa nước xuống hạ nguồn với hy vọng giúp giảm bớt nạn hạn hán ở Lào, Myanmar, Thái Lan, Campuchia và Việt Nam”.

Ông Lê Anh Tuấn, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Biến đổi Khí hậu từ Đại học Cần Thơ nhận định : "Lượng nước xả như vậy khi đến Đồng bằng Sông Cửu Long không còn bao nhiêu nữa.

Khi Trung Quốc xả nước ra, chắc chắn là Thái Lan, Lào, Campuchia sẽ lấy nước ra trong tình trạng khan hiếm nước thế này. Lượng nước sẽ giảm đi".

"Thứ hai, khi nước chảy xuống, sẽ lấp vào những khoảng trống như hồ, ao hay các đầm đang bị khô cạn. Kể cả những khu vực như Biển Hồ Tonle Sap, nước hiện tại đang rất thấp rồi. Trên đường nước đi, có rất nhiều khu đất ngập nước đang bị cạn. Dòng chảy tự nhiên khi chảy từ trên xuống sẽ lấp vào các chỗ trống như vậy."

"Vì thế, khi nước đến Đồng bằng Sông Cửu Long sẽ không đủ để đẩy mặn được. Tính toán của chúng tôi cho rằng nếu cần đẩy mặn, thì nước tới Đồng bằng Sông Cửu Long cũng ít nhất phải từ 10.000m3/giây mới có thể đẩy mặn hiệu quả trong hoàn cảnh này".

Ông Tuấn đặt nghi vấn: "Ngoài ra đập Cảnh Hồng có dung tích là 249 triệu m3 nước.

Mình giả thiết là cái hồ này đầy một cách lý tưởng, nhưng chắc chắn là hồ này không thể đầy tới mức chứa tối đa của nó như vậy được, đem chia cho lưu lượng nước xả.

Quy ra thời gian và lưu lượng xả như vậy thì hơn một ngày, xả liên tục, chỉ hơn 30 giờ là hết nước rồi. Không thể nào đủ nước xả đến ngày 10/4 được? "

Trái với thái độ mừng vui của người dân và lãnh đạo vùng khô hạn, TS Tô Văn Trường, nguyên Viện trưởng Quy hoạch Thủy lợi miền Nam, cho biết khi Trung Quốc đồng ý xả nước xuống hạ lưu thì dọc đường đi qua các nước Thái Lan, Lào và Campuchia, vốn đang hạn hán, sẽ lấy nước bằng hệ thống cống và trạm bơm.



"Vì vậy lượng nước xả từ hồ của Trung Quốc đến Biền Hồ sẽ hút gần hết theo quy luật điều tiết tự nhiên, chỉ còn lại khoảng 3-4% lượng nước về đến đồng bằng sông Cửu Long", tiến sĩ Trường đã nói như trên và cho rằng Việt Nam cần phải đưa kiến nghị Trung Quốc chia sẻ, cung cấp trước thông tin về kế hoạch vận hành hàng năm tại một số nhà máy thủy điện.