Nới lỏng lệnh cấm bán vũ khí cho VN là bước tiến hướng tới quan hệ quốc phòng Việt-Mỹ


Nhiều thập niên sau một cuộc chiến đầy cay đắng, Hoa Kỳ và Việt Nam tiến thêm một bước nữa hướng tới quan hệ đối tác quốc phòng.

Hầu hết các tờ báo có uy tín ở Hoa Kỳ và nhiều nước khác hôm nay đều đăng những bài viết về đề tài này sau khi Bộ Ngoại giao Mỹ loan báo hôm thứ Năm rằng Hoa Kỳ sẽ tháo gỡ một phần lệnh cấm bán vũ khí sát thương cho Việt Nam, một động thái được giới truyền thông coi là để giúp Việt Nam tăng cường khả năng tự bảo vệ chống lại chính sách bành trướng của Trung Quốc ở Biển Đông.

Tờ Wall St. Journal cho rằng đây là một dấu hiệu cho thấy hai nước cựu thù đã đào sâu hơn mối quan hệ song phương, trong khi báo Financial Times nói rằng quyết định của Hoa Kỳ là nhằm tăng cường khả năng của hải quân Việt Nam, vốn trong thời gian qua phải đối mặt với các cuộc tranh chấp ngày càng căng hơn với Bắc Kinh tại Biển Đông.

Các giới chức Mỹ nói việc nới lỏng lệnh cấm bán vũ khí sát thương cho Việt Nam thừa nhận những cải thiện về vấn đề nhân quyền của chính phủ Việt Nam, kể cả việc trả tự do cho 11 tù nhân lương tâm trong năm nay, và một số tiến bộ về quyền tự do tôn giáo, tuy nhiên bà Psaki nhấn mạnh động thái này chủ yếu là vì những quyền lợi an ninh quốc gia của Mỹ.



Bà Psaki nói Việt Nam cần phải làm nhiều hơn nữa để cải thiện tình trạng nhân quyền, và cho biết Hoa Kỳ sẽ tiếp tục duyệt lại mối quan hệ an ninh với Hà nội.

Washington cho rằng quyền lợi của Hoa Kỳ được phục vụ trong một khu vực Á Châu-Thái bình dương hòa bình và ổn định, và nếu các cuộc tranh chấp Biển Đông được giải quyết bằng đường lối ngoại giao, vì đây là một tuyến hàng hải quan trọng đối với giao thương quốc tế.

Các vũ khí được phép bán cho Việt Nam giờ đây gồm cả các hệ thống phòng không và tàu thuyền để giúp Hà nội tăng cường an ninh hàng hải. Tuy Phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Hoa kỳ Jen Psaki khẳng định rằng quyết định của Mỹ không nhắm vào Trung Quốc, nhưng động thái này có phần chắc sẽ gây bực bội cho Bắc Kinh, vốn vẫn coi việc Mỹ tăng cường quan hệ quân sự với các nước Á Châu như một cố gắng để kiềm hãm sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Hãng tin AP tường thuật phát biểu của Phó Thủ Tướng và cũng là Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Phạm Bình Minh tại New York, đặt câu hỏi về phản ứng của Trung Quốc. Ông Phạm Bình Minh nói: “Nếu Việt Nam không mua vũ khí của Hoa Kỳ, thì cũng sẽ mua vũ khí của các nước khác, vậy thì tại sao Trung Quốc lại quan tâm về việc đó?”

Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ John Kerry hôm qua loan báo quyết định của Washington cho Phó Thủ Tướng Việt Nam Phạm Bình Minh. Quyết định này đã gặp phản ứng mạnh từ các tổ chức bảo vệ nhân quyền. Giám đốc đặc trách Á Châu của Tổ chức theo dõi nhân quyền Human Rights Watch, John Sifton, nói rằng Việt Nam không xứng đáng để được tưởng thưởng như thế này. Ông nói rằng thành tích nhân quyền của Việt Nam liên quan tới các tù nhân chính trị đã tồi tệ, và nay đang trở nên tồi tệ hơn nữa.

Hoa Kỳ chưa hề chuyển giao vũ khí sát thương cho Việt Nam kể từ khi Đảng Cộng Sản lên nắm quyền vào lúc kết thúc chiến tranh Việt Nam. Lệnh cấm bán vũ khí năm 1984 được áp dụng vì những quan ngại về thành tích nhân quyền tệ hại của chính quyền độc tài ở Việt Nam.

Hai nước bình thường hóa quan hệ ngoại giao vào năm 1995, 20 năm sau cuộc chiến. Washington phê chuẩn việc bán các vũ khí không sát thương cho Việt Nam vào năm 2006, và mối quan hệ song phương tiếp tục cải thiện, đặc biệt giữa lúc chính phủ của Tổng Thống Obama đang tìm cách tăng cường sự hiện diện của Mỹ tại Á Châu.

Nguồn: Wall St. Journal, Financial Times, The Australian, The New York Times