TRIẾT GIA BỊ ''TRIỆT GIÁ''

Quý cựu Giáo Sư chế độ cũ thân mến,
Người bạn thân (xin giấu quý danh) thuộc Làng Sư Phạm chuyển cho tôi và rất nhiều Thầy-Cô trong Làng THƯ của tác giả Hoàng Kim gởi ông Giáo Sư Vũ Khiêu như bên dưới.
Cách đây không lâu, vì chưa rảnh để nhận xét về ông Đổ Minh Xuân cả gan sửa từ ngữ của Cụ Nguyễn Du trong truyện Kiều, tôi chỉ viết bài ngắn gọn, có tựa đề như sau:

Ông Vũ Khiêu, Giáo Sư, Anh Hùng Lao Động, múa gậy vườn hoang!!!

Nay mai, tôi sẽ lần lượt phê phán ông Đinh Minh Xuân và ông THẦY Vũ Khiêu KHÔNG ra TRÒ, không hiểu văn phong của Cụ Nguyễn Du, chẳng hạn: chữ MỘT trong câu của Cụ ấy: ''Trải qua MỘT cuộc bể dâu'' thì mới cả gan đổi chữ MỘT thành MỖI, Trời ơi là Trời!!!
Hóa ra, ''Giáo Sư xã nghĩa'' thua quá xa học trò lớp Đệ Tứ Trường ViệT thời chế độ cũ thì huống chi là so với dân Trường Tây càng biết rõ mạo từ ''a, an; un, une'' của tiếng Anh-Pháp có nghĩa thế nào!!!
Rất tiếc rằng tôi không mang sang đây bản dịch của René Craysac, mà chỉ nhớ ''hình như'' ông ta dịch (câu vừa nêu) như sau: Après une vie pleine de vicissitudes; còn trong bản tiếng Anh thì (cũng hình như): After ups and downs of life...
Thầy Cô nào có tài liệu (bản dịch câu ấy) thì vui lòng cho tôi xin.
Đúng Thầy Giáo dạy không ra TRÒ làm hư bao thế hệ.
Phan văn Phước

Thư gửi ông Vũ Khiêu

 Hoàng Kim 


Ảnh bên: Báo Thể thao Văn hóa  viết: Giáo sư, anh hùng lao động Vũ Khiêu là một trong những biểu tượng sống của Việt Nam. ( Xem tại đây!) Tại lễ mừng thọ 95 tuổi của giáo sư do Bộ VHTTDL  tổ chức, giáo sư được nguyên Tổng Bí thư Đỗ Mười viết tặng câu đối “Hai bàn tay trắng không vương bụi/ Một tấm lòng son ở với đời”; Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tặng Giáo sư câu đối “Triết gia trong cách mạng/ Nghệ sĩ giữa anh hùng”



Tôi thức dậy trong cơn đau nửa mặt vì chứng xoang trong những ngày trở tiết, nhận được tag (đánh dấu) bài chia sẻ có thêm phần bình nhỏ của một người bạn học cũ thời đại học, hiện đang ở Mỹ (Hoahong Xukhac), về một chuyện kinh thiên động địa, mà tôi nghĩ rằng, nếu không phải ở cái thời mạt pháp này, thì thật khó mà tin một vị Giáo sư tiếng tăm lẫn tai tiếng lẫy lừng như ông, có thể hạ bút để viết tựa cho một cuốn sách có tên là "Truyện Kiều Nguyễn Du với tiếng Việt hiện đại, phổ thông, đại chúng và trong sáng" do Đỗ Minh Xuân khảo dịch - nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin in năm 2012. Sau khi đọc hết các thông tin liên quan, tôi chỉ biết dùng câu nói của nhà văn Nguyễn Quang Thân mà thốt lên rằng: Một hành động vô đạo!

Việc một tác giả vô danh, tự bốc mình với hơn 1.000 đơn vị từ tự sửa trong Truyện Kiều là "hay hơn Nguyễn Du", tôi chả quan tâm làm gì cả. Vì những người như thế ở Việt Nam ta không thiếu, nhất là cái đám văn sĩ mậu dịch nửa mùa, cho vài xu rượu vào người, còn tự tâng hay hơn cả Nguyễn Du, Puskin, Banzac... là thường. Nhưng tôi té ghế vì cái tựa sách mang tinh thần húy lạo cổ võ của ông cho tập sách "kinh hồn" kia của ông, một giáo sư với nhiều "công trạng" tai tiếng chẳng kém một nhân tội của lịch sử, mà mai này, con cháu sẽ nhìn thấu rõ, ví như công trình "bài văn bia kiểu bia về Quang Trung dán đè lên thơ Hồ Chí Minh ở Núi Quyết, hay chuyện mới đây ông này lại “giáng bút” (?) ở Bình Đà..." (Lời nhà văn Nguyễn Quang Thân).

Thưa ông giáo sư, Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du là một di sản của dân tộc chúng ta. Trải qua mây trăm năm trồi sụt, nó càng long lanh hơn, diễm tuyệt hơn vì sự 'trong sáng" vốn có của nó, chứ chẳng cần những người như ông và tác giả cuốn sách kia làm theo chỉ đạo hay định hướng nào đó thì nó mới được/bị trong sáng về tiếng Việt. Giá như, là một giáo sư, ông hiểu được rằng, tất cả những từ Hán-Việt còn lại trong bản Truyện Kiều, là những đơn vị từ không thể thay thế, vì nó là những điển tích, điển cố v.v... thì ông đã không hạ bút tự làm nhục mình như vậy. Việc một đại thi hào lỗi lạc như cụ Tố Như, đã dùng Nôm văn [một thứ chữ Quốc ngữ đầu tiên của dân tộc này] để viết, mà không dùng Hán văn để chuyển Đoạn Trường Tân Thanh sang thơ cho người Việt đọc, là cả một cái "tinh thần dân tộc" không chờ một nghị quyết hay định hướng nào cả. Đến như ai kia còn phải thốt lên rằng, "Truyện Kiều còn thì tiếng Việt còn...", thế mà...

Tôi viết lá thư này gửi cho ông và đăng tải công khai trên Facebook cá nhân, là để kêu gọi ông cũng công khai tự hủy lời tựa của mình cho cuốn sách mang "hành động vô đạo" kia, nếu ông còn chút liêm sỉ trí thức nhỏ nhoi nào đó.  Kính chúc ông sức khỏe để bớt đi sự hồ đồ như ông vẫn hay làm!

Chu Giang Phong, giờ Dậu, ngày 26.4.2014


Bài tôi viết về ông Thầy KHIÊU:


Ông Vũ Khiêu, Giáo Sư, Anh Hùng Lao Động, múa gậy vườn hoang!!!

Được cô bạn thân gởi cho bài của tác giả Thế Anh phê bình ông Vũ Khiêu cả gan SỬA Truyện Kiều, đọc qua bài ấy CHỈ một lần, tôi bàng hoàng KHÔNG phải vì ''Việt Nam ta hôm nay'' có QUÁ nhiều Giáo SƯ (''THẦY dạy'' KHÔNG ra ''TRÒ''), mà VÌ ông Vũ Khiêu dám ''múa gậy vườn hoang'', COI THƯỜNG Đại Thi Hào Nguyễn Du, tức MUỐN chứng tỏ rằng mình là ''Sư Phụ CỦA Đại Sư Phụ'' MÀ cả Nước, trong đó, vào năm 1924, có ông Phạm Quỳnh HẾT MỰC tôn vinh như sau:
''Như vậy thì truyện Kiều, không những đối với văn-hóa nước nhà, mà đối với văn-học thế-giới cũng chiếm được một địa-vị cao-quí.
Văn-chương ta chỉ có một quyển sách mà sách ấy đủ làm cho ta vẻ-vang với thiên-hạ, tưởng cũng là một cái kỳ-công có một trong cõi văn thế-giới vậy....
Cuộc kỷ-niệm hôm nay là chủ-ý tỏ lòng quốc-dân sùng-bái cảnh-mộ Cụ Tiên-điền ta; lại có các quí-hội-viên Tây và các quí-quan đến dự cuộc là để chứng-kiến cho tấm lòng thành-thực đó. Nhưng còn có một cái ý-nghĩa nữa, là nhân ngày giỗ này, đốt lò hươngso phím đànchiêu hồn quốc-sĩ.
Thác là thể pháchcòn là tinh anh,
áng tinh-trung thấp-thoáng dưới bóng đènchập-chừng trên ngọn khói, xin chứng-nhận cho lời thề của đồng-nhân đây. Thề rằng: ''Truyện Kiều còn, tiếng ta còn, tiếng ta còn, nước ta còncòn non còn nước còn dài, chúng tôi là kẻ hậu-sinh xin rầu lòng giốc chí cố gia-công trau-chuốt lấy tiếng quốc-âm nhà, cho quốc-hoa ngày một rực-rỡquốc-hồn ngày một tỉnh-taoquốc-bộ ngày một tấn-tớiquốc-vận ngày một vẻ-vangngõ-hầu khỏi phụ cái chi hoài-bão của tiên-sinh, ngậm cười chín suối cũng còn thơm lây!'' (Nguyên văn: Bài diễn thuyết bằng quốc văn của ông Phạm Quỳnh … )
Ngày còn ôm sách đến Trường thời Chế Độ cũ, đọc rất nhiều về Cụ Nguyễn Du, tôi chưa hề thấy ai dám XẤC XƯỢC như ông Thầy Vũ Khiêu đối với ''thiên tài'' Tố Như! Ngay cả cuốn ''KIM VAN KIEOU'' được René Craysac dịch quá công phu sang thơ Pháp, có ''lời tựa'' rất trân trọng của dịch giả! Vì thế, cách ''trổ tài'' của ông VŨ KHIÊU khiến tôi nghĩ tới ''động từ'' này: KHIÊU VŨ!!!
Phan văn Phước
Xin mời đọc bài của tác giả Thế Anh:
SAO ÔNG VŨ KHIÊU LẠI NỐI GIÁO CHO VIỆC SỬA TRUYỆN KIỀU VÔ LỐI?
Có một việc mà giới văn nghệ sỹ, cũng như những người yêu văn thơ bức xúc, đó là truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du gần đây đã bị xâm hại, mà người khuyến khích cho việc làm hỗn hào này, tiếc thay lại chính là ông Vũ Khiêu – giáo sư, Anh hùng lao động, nguyên Phó viện trưởng Phó chủ nhiệm UBKHXH Việt Nam (nay là Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam), vẫn được tiếng (hão?) là nhà văn hóa.
Xin đừng dung tục và hạ thấp văn chương Truyện Kiều
Trong cuộc hội thảo về Dòng chảy văn hóa xứ Nghệ từ Truyện Kiều đến phong trào Thơ Mới tổ chức tại Khu di tích Nguyễn Du (Nghi Xuân – Hà Tĩnh), mỗi đại biểu tham dự được tặng một cuốn sách (bản photo) có nhan đề Truyện Kiều Nguyễn Du với tiếng Việt hiện đại, phổ thông, đại chúng và trong sáng, do KS. Đỗ Minh Xuân khảo dịch – Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin in năm 2012 và có lời Đề tựa của GS. Vũ Khiêu:
Với một tinh thần khoa học rất nghiêm túc, ông tìm lại hầu hết các bản Truyện Kiều từ trước đến nay, so sánh các dị bản, ông tìm đọc hầu hết các bài đã bình luận, phân tích tác phẩm và tác giả Truyện Kiều. Từ đó, ông đã có ý tưởng lớn là làm thế nào để phổ cập hóa Truyện Kiều cho quảng đại công chúng, ông gạt bỏ những câu chữ khó hiểu từ tiếng Hán để thay bằng ngôn ngữ thuần Việt trong Truyện Kiều… Tôi hoan nghênh công phu nghiên cứu của ông Đỗ Minh Xuân và tin rằng cuốn sách này của ông là một đóng góp đáng kể vào việc nghiên cứu Truyện Kiều…
Không hiểu cuốn sách này đã được Nhà xuất bản Văn hóa-Thông tin in và phát hành chưa, vì chúng tôi không thấy xuất hiện trên thị trường sách ở Hà Nội, vả lại cách bố cục của cuốn sách cũng có những nét đặc biệt khác với thông lệ của một ấn phẩm văn chương, chẳng hạn trong lời mở đầu cuốn sách tác giả đã có lời Kính cáo cụ Nguyễn Du và xin phép cụ để xuất bản bản khảo dịch Truyện Kiều này vì ông cho rằng người đọc Truyện Kiều ngày nay, không còn thịnh như trước đây do rào cản về điển tích, từ Hán, từ cổ, từ địa phương… Tiếp theo là Lời nói đầu (16 trang) và cuối mỗi trang đều có một câu Lời nói đầu, Truyện Kiều với tiếng Việt hiện đại (Đánh dấu tuổi 80, bản in 15-11-2012). Sau đó là văn bản Truyện Kiều thì lại đánh số trang bằng tiếng Pháp (từ page 1 đến page 109 và cuối cùng là lời Tự bạch cho Truyện Kiều 15-11-2012 (16 trang) nhưng thực chất là bản tự thuật của tác giả theo kiểu liệt kê trong gia phả và kể lể công lao thành tích trong quá trình hoạt động Cách mạng mà chẳng có gì liên quan đến vấn đề nghiên cứu Truyện Kiều cả.
Trong cuốn sách tác giả có nhắc đi nhắc lại hai lần Nhân kỷ niệm 200 năm ngày sinh của Nguyễn Du, UNESCO đã công nhận Nguyễn Du là Danh nhân văn hóa thế giới. Điều này không đúng, Nguyễn Du chỉ mới được Hội đồng hòa bình thế giới quyết định kỷ niệm 200 năm (1965) ngày sinh của ông cùng với 8 danh nhân văn hóa khác của thế giới trong đó có nhà thơ La Mã Horace, nhà thơ Ý Dante, nhà bác học và là nhà thơ Nga Lômônôxôp… chứ chưa được UNESCO công nhận.
Khái niệm khảo dịch của tác giả cuốn sách cũng không chính xác, vì thực chất ông đâu có dịch mà chỉ chữa lại văn của Nguyễn Du một cách vụng về. Chẳng hạn ông đã thay chữ nghĩ trong 4 câu Kiều bằng những chữ khác:
Câu 12: Gia tư ông cũng thường thường bậc trung
Câu 610: Vì nàng ông cũng thương thầm xót vay
Câu 894: Phía ngoài cũng đã giục liền ruổi xe
Câu 1182: Dơ tuồng hắn mới kiếm đường tháo lui
Ông cho rằng những chữ vừa thay đã làm cho 4 câu thơ trên được nâng lên một tầm cao mới (!?).
Câu 2042: Lạ lùng nàng vẫn tìm đường nói quanh được chữa lại là Lạ lùng Kiều tạm tìm đường nói quanh rồi tự khen chữ “tạm” của mình hay hơn chữ “vẫn” của Nguyễn Du (!).
Ông còn dùng từ đơn và lẻ thay cho từ chiếc trong các câu sau đây:
Câu 1523: Người về chiếc bóng năm canh (Nguyễn Du)
Người về đơn bóng năm canh (Đỗ Minh Xuân)
Câu 1526: Nửa in gối chiếc nửa soi dặm trường (Nguyễn Du)
Nửa in gối lẻ nửa soi dặm trường (Đỗ Minh Xuân)
Câu 1627: Kiều từ chiếc bóng song the (Nguyễn Du)
Kiều từ đơn bóng song the (Đỗ Minh Xuân)
Câu 1792: Buồng không thương kẻ tháng ngày chiếc thân (Nguyễn Du)
Buồng không thương kẻ tháng ngày đơn thân (Đỗ Minh Xuân)
Câu 2231: Kiều từ chiếc bóng song mai (Nguyễn Du)
Kiều từ đơn bóng song mai (Đỗ Minh Xuân)
Trong Truyện Kiều Nguyễn Du đã dùng nhiều từ Hán – Việt và điển cố, tác giả cuốn sách đã mạnh tay (nếu không nói là liều lĩnh) gạt bỏ và thay vào đó những từ mà ông cho là rõ nghĩa hơn và lột tả được nội dung điển tích và ý của Nguyễn Du. Chẳng hạn cha thay cho xuânmẹ thay cho huyêncha mẹ thay cho xuân huyênphụ đường hay phủ đường (!) thay cho xuân đường.
Để bạn đọc có thể hình dung được một cách cụ thể hơn, chúng tôi xin nêu lên sau đây một số trường hợp (trong gần 1000 đơn vị từ) mà tác giả đã chữa lại văn của cụ Nguyễn Du:
Câu
Chữ của Nguyễn Du
Chữ thay thế của ông Đỗ Minh Xuân
5
Lạ gì bỉ sắc tư phong
Mõi người thứ có thứ không
136
Tay khấu
cương ngựa
156
Một nền Đồng Tước
Buồng đào nơi tạm
208
Giá đành tú khẩu
Lời vàng ý ngọc
233
mộng triệu
mộng ấy
235
mộng triệu
mộng mị
238
đã dào mạch Tương
đã chào vừng dương
266
Lam Kiều
đánh liều
280
Lãm Thúy
kiểu dáng
306
Hợp Phố
chủ cũ
377
(thì) thời trân
quả ngon

sẵn bày
xách tay

Thời trân thức thức sẵn bày
Quả ngon thức thức xách tay (!)
406
Nàng Ban, ả Tạ cũng đâu thế này
Xưa nay hiếm thấy tài đâu thế này
439
đỉnh Giáp, non Thần
tiên nữ giáng trần
464
Chung Kỳ
ngưỡng vì
507
(trên) Bộc
(trên) cỏ
512
Lứa đôi ai dễ đẹp tày Thôi – Trương
Lứa đôi từng thấy những ngày trái ngang
1458
Châu – Trần còn có Châu – Trần nào hơn
Lứa đôi còn có gì cần nhiều hơn
1638
Liệu như cung Quảng ả Hằng nghĩ nao?
Liệu người ngoài cuộc khác vòng nghĩ sao?
1988
thiếp Lan Đình
thiếp xem tình
3200
Ấy là Hồ Điệp hay là Trang Sinh
Ấy là trong mộng hay là thực sinh


v.v…và v.v…

Trên đây chúng tôi chỉ mới nêu lên một số trường hợp làm dẫn chứng, còn thực tế trên cuốn sách ông Đỗ Minh Xuân đã sửa chữa thay thế khoảng 1/3 chữ nghĩa của Truyện Kiều mà ông cho là rườm rà, trùng lặp, không hay, thiếu logic, trái văn cảnh… Ông còn bắt bẻ cụ Nguyễn Du trong nhiều trường hợp chẳng hạn:
Khi cụ viết: Trải qua một cuộc bể dâu (câu 3). Ông phân tích: Trong đời người, đâu chỉ có một cuộc bể dâu? Phải dùng “mỗi” mới hợp.
Câu 935 cụ Nguyễn Du viết: Trên treo một tượng trắng đôi lông mày, ông cho rằng tượng không treo được và phải viết Trên treo thần ảnh trắng đôi lông mày.
Câu 2973: Cơ duyên đâu bỗng lạ sao, ông chữa lại là Cơ duyên tác hợp khéo sao và tự cho là hay hơn (!).
Câu 2062: Bóng hoa rợp đất, vẻ ngân ngang trời, ông chữa lại: Bóng hoa rợp đất, ve ngân ngang trời mới hợp với thực tế v.v…và v.v…
Về vấn đề phân tích và lập luận của tác giả đôi khi cũng có thể làm đề tài mua vui, chẳng hạn câu 39: Tiết vừa con én đưa thoi, ông hỏi vặn lại chẳng lẽ cứ tiết trời có én bay là mùa xuân? Như thế, ngoài mùa xuân ra thì én đi bằng hai chân để kiếm sống à?
Câu 57 – 58 theo ông Xuân phải đọc là:
Se se (chứ không phải sè sènấm đất bên đường Dầu dầu ngọn cỏ nửa vàng nửa xanh
Ông phân tích đó là nấm mồ vừa mới đắp, đất hơi se se, cỏ chưa hồi phục hẳn, nên đang còn nửa vàng nửa xanh.
Câu 77: Sắm sanh nếp tử xe châu, ông cho rằng đây không phải là quan tài bằng gỗ thị như nhiều người giải thích, mà chữ “tử “ ở đây phải hiểu là “chết“ mới đúng, tức là nếp dành cho người chết.
Có lẽ không cần phải dẫn chứng và bình luận gì thêm, bạn đọc cũng đã hình dung được công trình khảo dịch Truyện Kiều này của ông Đỗ Minh Xuân và liệu có phải như ông khẳng định cách làm này của ông là một cuộc cách mạng (đại ngôn vô lối) mở đầu cho việc dịch Truyện Kiều sang tiếng Việt hiện đại, phổ thông, đại chúng, trong sáng và nó sẽ là cơ sở ban đầu cho các thế hệ kế tiếp hoàn thiện cho việc dịch Truyện Kiều sang tiếng Việt hiện đại hay không? Ông tin rằng việc dịchTruyện Kiều ra tiếng nước ngoài cũng sẽ thuận lợi hơn và ông tự thưởng cho mình một lời khen của cụ Tố Như cũng đầy vẻ hài hước: “… Nguyễn Du có sống lại cũng phải thốt lên hậu sinh khả úy” (nguyên văn lời của ông viết ở trang 15.)
Riêng suy nghĩ của chúng tôi thì văn chương của Nguyễn Du nói chung và tiêu biểu là kiệt tác Truyện Kiều đã được nhân dân ta thưởng thức và ngưỡng mộ qua nhiều thế hệ, từ những bậc thức giả đến các tầng lớp bình dân kể cả những người không biết chữ và bạn bè quốc tế cũng dành cho nhà thơ những tình cảm tốt đẹp để ca ngợi và tôn vinh. Không hiểu với tác phẩm khảo dịch này có làm cho Truyện Kiều của Nguyễn Du được nâng lên một tầm cao mới như tác giả khẳng định hay không, hay chỉ là những câu vần vè ngây ngô làm cho văn chương Truyện Kiều bị hạ thấp và dung tục hóa đến mức khôi hài.
Thế Anh
Đôi điều nhắn nhủ ông Vũ Khiêu:
Người xưa nói “mua danh ba vạn, bán danh ba đồng” để thấy con người ta phấn đấu để có được cái danh khó lắm thay, nhưng để mất danh thì dễ lắm thay. Ông đã có được chút danh (dù hiện nay tôi biết rất nhiều người chửi ông là hữu danh vô thực, kiến thức lỗ mỗ, chỉ giỏi xào xáo), vậy thì càng nên gắng giữ gìn. Tôi thấy dạo này ông làm nhiều việc ảnh hưởng đến danh quá, như cái vụ “giáng bút” ở Bình Đà (tìm đọc bài: “Ô hô, giáo sư AHLĐ Vũ Khiêu từ cõi tiên về giáng bút” trên blog Tễu thì rõ). Chữ nghĩa viết lời bạt in vào sách nó như văn bia ấy. Xưa cụ Nguyễn Khuyến từng cảnh báo: “Văn bia không đốt như văn tế”, vì thế khi viết lách cái gì phải hết sức cẩn trọng. Chê sai còn xin lỗi, đính chính được, chứ khen sai thì biết làm thế nào mà sửa đây. Ông hãy tìm đọc truyện ngắn “Bút máu” của nhà văn Vũ Hạnh để mà thấy cái việc cầm bút phải như thế nào.
Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả.
2- TỄU - BLOG: Thế Anh: SAO ÔNG VŨ KHIÊU LẠI NỐI GIÁO CHO VIỆC SỬA TRUYỆN KIỀU VÔ LỐI (Xin vào xem lời độc giả phê phán Giáo Sư VŨ KHIÊU.)