Cách tốt nhất để kiềm chế Nga là gia tăng sức ép kinh tế

Tình hình của Ukraine hiện nay đang dần tái hiện lại cuộc Chiến tranh lạnh trong quá khứ. Chính quyền Kiev thì hướng về phía Liên minh châu Âu còn Nga thì ra sức lôi kéo và thu phục Crimea theo phe mình bằng cách chính thức sát nhập bán đảo này.
Cali Today News - Hai buổi lễ ký kết riêng biệt tại Brussels và Moscow đã thể hiện rõ ràng sự phân chia trong nội bộ giữa phần còn lại của Ukraine và bán đảo Crimea. Mặc dù Ukraine vẫn tuyên bố rằng Crimea vẫn thuộc về Ukraine nhưng phía Nga lại một mực khẳng định Crimea đã thuộc về Nga. Các tranh chấp về khu vực chiến lược quan trọng có lẽ sẽ dẫn đến cuộc đối đầu nghiêm trọng nhất giữa phương Tây và Nga từ sau sự sụp đổ của Liên Xô cũ.

 
Đã có một vài dấu hiệu cho thấy rằng những hình phạt mà Hoa Kỳ và châu Âu áp đặt đối với Nga đã bắt đầu có tác dụng như dự kiến. Tổng thống Nga Vladimir Putin đã dịu giọng tỏ thái độ muốn tạm dừng việc trả đũa lẫn nhau giữa hai bên. 
 
Tại Brussels, các quan chức của Ukraine đã ký một bản thoả thuận tăng cường hợp tác chính trị với 28 quốc gia thuộc Liên minh châu Âu. Bản thoả thuận này đã hồi sinh một hiệp ước mà EU từng đưa ra cho Ukraine cách đây vài tháng nhưng bị Tổng thống Viktor Yanukovich từ chối. Sự thay đổi vào phút cuối của vị Tổng thống này đã dẫn đến sự bùng nổ của các cuộc biểu tình và ông này lập tức bị lật đổ, kéo theo đó là sự xâm nhập của quân đội Nga vào bán đảo Crimea.
 
Việc Ukraine ký kết thoả thuận với EU đã tiếp tục chọc giận Moscow. Chính quyền Nga cho rằng mối liên kết giữa Ukraine và EU sẽ trở thành mối đe doạ cho họ.
 
Trong khi Nga như ngồi trên đống lửa thì phía Ukraine lại tỏ ra chẳng thèm để tâm đến Nga. Tổng thống đương nhiệm của Ukraine, ông Arseny Yatsenyuk đã tuyên bố:
 
“Thẳng thắn mà nói, khi ký vào bản thoả thuận này, tôi không quan tâm đến Nga. Điều tôi quan tâm đến chính là vận mạng của Ukraine và tương lai của Ukraine – châu Âu. Thoả thuận này giúp đáp ứng nguyện vọng của hàng triệu người dân Ukraine, những người luôn mong muốn được trở thành một phần của Liên minh châu Âu.”
Thường thì danh hiệu ‘thành viên của Liên minh châu Âu’ không phải là thứ để ‘đề nghị - offer’. Nhưng bản thoả thuận này đã đưa Ukraine thẳng vào trong quỹ đạo của Liên minh châu Âu. Việc này chẳng khác nào hành động trả đũa của Ukraine dành cho việc Nga tiếp quản vũ trang ở Crimea.
 
.Dân chúng Ukraine đẩy chiếc xe có cờ biểu tượng của Liên Âu và Ukraine ra quảng trường độc lập tại Kiev. Photo courtesy: Robert Ghement / European Pressphoto Agency
 
Hiệp ước này không bao gồm kinh tế, nhưng các điều khoản về kinh tế sẽ được bổ sung sau khi Ukraine tổ chức bầu cử vào tháng Năm tới. Để đổ thêm dầu vào lửa, EU tuyên bố rằng nó cũng sẽ tiến hành ký các hiệp ước tương tự với Georgia và Moldova  vào khoảng tháng Sáu tới.
 
Trong một buổi lễ mang tính chất đối địch tại Moscow, ông Putin đã hoàn tất việc thôn tính Crimea bằng cách ký vào hiến pháp chấp nhận Crimea là một phần của Nga. Việc chuyển giao chính thức xảy ra chưa đầy một tuần sau một cuộc trưng cầu dân ý được tổ chức ở Crimea. Các quốc gia phương Tây đã coi việc chuyển giao này là bất hợp pháp.
 
Trong một cuộc họp của Hội đồng Bảo an của Nga được truyền hình một phần, ông Putin đã xuất hiện với tinh thần rất sảng khoái. Ông còn trêu chọc các biện pháp trừng phạt của châu Âu đối với các quan chức. Khi Bộ trưởng Bộ ngoại giao nói với ông Putin rằng có khoảng 20 cái tên đã bị lọt vào danh sách đen, Tổng thống Nga đã châm biếm:
“Chúng ta cần phải tránh xa họ khi họ muốn thoả hiệp với chúng ta.”
Câu nói này của ông đã làm cho nhiều người trong phòng họp bật cười. Ông còn nói thêm rằng ông sẽ mở một tài khoản cá nhân tại Ngân hàng Bank Rossiya, ngân hàng này được điều hành bởi người bạn thân của ông là Yuri Kovalchuk. Ngân hàng này cũng nằm trong danh sách bị trừng phạt.
 
Nhưng ông Putin cũng cho biết rằng ông thấy chưa cần thiết phải trả đũa ngay lập tức lệnh trừng phạt của các nước Tây phương, ngoại trừ những lệnh cấm du lịch đến Nga mà điện Kremlin đã áp đặt đối với một số nhà lập pháp Mỹ.
 
Một số cơ quan xếp hạng tín dụng đã bắt đầu hạ thấp triển vọng của họ vào Nga. Bộ trưởng Bộ Tài chính của ông Putin đã từng đưa ra đề nghị Nga có thể từ bỏ cố gắng để vay 7 tỷ Mỹ Kim từ thị trường trái phiếu nếu doanh thu dầu mỏ và khí đốt vẫn ổn định.
 
Thị trường chứng khoán chính của Nga bị mất 2% giá trị vào hôm thứ Sáu. Công ty tài chính Bloomberg cũng đã tiết lộ rằng nhà sản xuất máy bay Bombardier của Canada đã trì hoãn kế hoạch thiết lập dây chuyền lắp ráp ở Nga và kế hoạch bán hàng chục chiếc máy bay phản lực cánh quạt trị giá lên đến 3.4 tỷ Mỹ Kim cho một công ty thuộc sở hữu của chính phủ Moscow.
 
Trước đó, các nhà lãnh đạo của EU cho biết họ dự định sẽ thêm khoảng mười cái tên nữa vào danh sách đen của lệnh trừng phạt. EU cũng đã tính đến chuyện áp dụng các hình phạt kinh tế đối với Nga nếu tình hình xấu đi - cụ thể là nếu lực lượng quân sự của Nga di chuyển vào phía đông của Ukraine.
 
Trong một động tác bất ngờ, EU đã tuyên bố họ đã áp đặt một lệnh cấm vận đối với những hàng hoá không quá cảnh ở Ukraine của Crimea. Thủ tướng Anh, ông David Cameron nói:
 
“Chúng tôi sẽ chỉ chấp nhận những hàng hoá của Crimea nhập cảng vào EU nếu những hàng hoá đó đến từ Ukraine, không phải từ Nga. Kể từ bây giờ, hàng hoá từ Crimea phải đi qua Ukraine hoặc sẽ bị áp một mức thuế rất cao.”
 
Tổng thống chính quyền Kiev, ông Arseny nói rằng:
 
“Cách tốt nhất để kiềm chế Nga là áp đặt sức ép kinh tế đối với nó.”
 
Ông còn chỉ trích Moscow đã cố tình áp đặt một trật tự mới hậu Chiến tranh lạnh và sửa đổi các kết quả của Chiến tranh thế giới thứ Hai.
 
Kha Trần